Spotkanie z Andrzejem Celińskim

Data 30. października 2016 roku na długo pozostanie w pamięci wszystkim zgromadzonym w londyńskim klubie “Redan”. Spotkanie ze znanym polskim politykiem, socjologiem i publicystą Andrzejem Celińskim była wyjątkową okazją dla Polonii w Wielkiej Brytanii nie tylko ze względu na możliwość poznania legendarnej postaci polskiej sceny politycznej, lecz również ze względu na dyskusję w szerokim gronie o obecnej sytuacji w kraju.

Spotkanie, zorganizowane przez KOD UK, miało charakter otwarty, dzięki czemu wśród zgromadzonych poza członkami i sympatykami KODu byli obecni także przedstawiciele różnych organizacji polonijnych oraz osoby indywidualne.
Celem spotkania było przybliżenie obecnej sytuacji w Polsce oraz jej ocena z perspektywy doświadczonego polityka.

Na wstępie oficjalnej części spotkania Zbyszek Świrski (KOD UK) przedstawił polityczny dorobek Andrzeja Celińskiego, wspominając jego działalność w opozycji demokratycznej przed 1989 rokiem, uczestnictwo w obradach Okrągłego Stołu, oraz pełnione kolejno w latach 1989 – 2015 funkcje senatora, ministra kultury i posła RP.

Następnie Andrzej Celiński wystąpił z wykładem na temat: “Obecna sytuacja demokracji w Polsce”. Jego pierwsza część była poświęcona znalezieniu odpowiedzi na pytanie, co się stało z Polakami; dlaczego pomimo ogromnego sukcesu, który Polska jako kraj osiągnęła w ciągu ostatnich 25 lat, polskie społeczeństwo jest “kompletnie rozwalone wewnętrznie”.

W swojej analizie przyczyn obecnego stanu rzeczy Andrzej Celiński wyliczał: nierówne tempo i niejasne kryteria awansów społecznych po 1989 roku; zastąpienie idei kolektywizmu ideą indywidualizmu, co przyczyniło się do utraty poczucia wspólnoty w sensie bezinteresownych związków społecznych, oraz zmiana relacji miedzy władzą a społeczeństwem.

Kolejnym przytoczonym powodem była kwestia lęku o przyszłość, który w wyniku przemian wzrósł w naszej świadomości i paradoksalnie jest konsekwencją poprawy bytu – “żyjemy w okolicznościach, gdzie możemy cos stracić”, w związku z czym lęk przed podporządkowaniem ekonomicznym jest większy niż przed podporządkowaniem politycznym.

Niektóre elementy analizy przyczyn były bolesną w odbiorze oceną polskiego społeczeństwa – pochłopskiego, z feudalnym typem relacji pomiędzy władzą a ludem. Kwestia, jak to określił gość, ‘miernego kapitału intelektualnego” została szczegółowo rozwinięta:

“Wartość kapitału intelektualnego (ludzkiego) rozumiem jako stopień nasycenia trafnie wykwalikowanymi, dobrze wykształconymi i umiejętnie komunikującymi się mózgami odważnych ludzi – stanowi najważniejszy rodzaj kapitału społecznego. Podwyższyć kapitał intelektualny w danym społeczeństwie można tylko poprzez odpowiednią edukację, która stawia na naukę komunikacji, odwagi wiodącej do innowacyjności oraz poprzez łączenie indywidualnego potencjału z dalszym rozwojem naukowym.”

Ostatnim elementem analizy przyczyn obecnej sytuacji była refleksja nad globalnym kryzysem kapitalizmu, spowodowanym oderwaniem własności od zarzadzania przy jednoczesnym braku instrumentów politycznych ubezpieczających kapitał rynku pracy, jest wiodąca przyczyna odradzających się w wielu krajach tendencji nacjonalistycznych.

Druga część wykładu została poświęcona kwestii dalszych wyborów i działań. Zanim jednak nasz wykładowca przeszedł do meritum, pojawiła się zaskakująca refleksja dotycząca przywództwa Solidarności:

“Znakomicie nam się udało oszukać Solidarność, Polaków, Europejczyków i świat cały, że Solidarność jest taka jak my, po prostu: wcale nie ksenofobiczna, bardzo otwarta na świat, bardzo progresywna, bardzo empatyczna, bardzo solidarna, bardzo roztropna, bardzo odpowiedzialna, bardzo trzeźwa – udało nam się to uzyskać.”

W obecnej sytuacji obóz rządzący pod przywództwem Jarosława Kaczyńskiego “przywraca prawdę” o polskim społeczeństwie i jego politycznych elitach nieprzygotowanych do pełnienia swoich funkcji.

Pomimo negatywnej prognozy na przyszłość, Polska ma jeszcze jedną, ostatnią szansę na uratowanie wywalczonej demokracji. Podstawą tej szansy jest wygranie wyborów w 2019 przez zjednoczoną opozycję demokratyczną.

Jest to zadania bardzo trudne, ponieważ obóz rządzący będzie miał po swojej stronie upolitycznione media, politycznie zależne sądy i prokuraturę, przez co, zdaniem gościa, będzie dochodzić do ‘przesiewowych aresztowań” mających na celu kompromitację opozycyjnych organizacji.

W tak trudnej sytuacji jedyną szansą na wygranie następnych wyborów parlamentarnych jest, co zostało bardzo mocno podkreślone, wystawienie wspólnej listy demokratycznej. Lista ustawiona alfabetycznie pozwoliłaby wyborcom, a nie partiom politycznym, zadecydować, kto zostanie liderem obozu demokratycznego. Takie rozwiązanie stanowi wyzwanie samo w sobie – partie opozycyjne muszą spełnić jeden podstawowy warunek:

“Nie ma mowy o konkurencji wśród opozycji”

Zdaniem gościa, muszą także podpisać się pod wspólnym manifestem zawierającym podstawowe zobowiązania. Wśród absolutnie podstawowych zobowiązań powinny się znaleźć radykalne rozdzielenie służby cywilnej od partyjności oraz zapisy “cywilizujące” partie polityczne. Dodatkową trudność będzie stanowić przekonanie wyborców, że spośród kandydatów zjednoczonego obozu demokratycznego będzie można wyłowić przyszłych przywódców społeczeństwa obywatelskiego.

W tej końcowej fazie wykładu Andrzej Celiński wyjaśnił, jak postrzega rolę KODu. Wystawienie wspólnej listy na podstawie wspomnianych kryteriów jest możliwe tylko pod wpływem nacisku opinii publicznej w kręgach demokratycznych.

“Tego trzeba się domagać, to jest warunek poparcia obecnych liderów. KOD to jedyna instytucja społeczna, która jest w stanie się tego domagać. KOD to jedyna organizacja nacisku społecznego, z poparciem społecznym, z nadzieją, która buduje wokół siebie, która może odegrać taką rolę.”

Tym ostatnim przeslaniem Andrzej Celiński zakończył swój wykład.
W imieniu zgromadzonych “za bardzo dokładną wiwisekcję nas jako społeczeństwa, co jest bardzo potrzebne, żebyśmy sami mogli się na siebie otworzyć i podjąć decyzje na przyszłość” podziękował Mariusz Gąsior (KOD UK).

Druga część spotkania była okazją dla obecnych w sali do zadawania pytań, na które pan Celiński chętnie udzielał obszernych odpowiedzi. Wiele z nich dotyczyło kwestii poruszonych w czasie wykładu i niejednokrotnie przybierały one formę dyskusji.
Miedzy innymi omawiana była rola Kościola Katolickiego na polu politycznym. Według A. Celinskiego kościół w Polsce pełni bardzo istotną rolę zarówno pozytywnego jak i negatywnego autorytetu. Niestety, w ostatnim czasie “kościół skutecznie abdykował z pozycji pozytywnego autorytetu”, co stanowi ogromny problem, ponieważ “całe połacie kraju dokładnie głosują za swoim proboszczem.”

Padały również pytania dotyczące bieżących spraw krajowych, które nie zostały wcześniej poruszone. Miedzy innymi poproszono o ocenę rządowego programu 500+. W odpowiedzi Andrzej Celiński powiedział:

“Uważam, ze jest on zabójczy dla Polski; bo nie tylko nie załatwia długofalowych problemów społecznych, to na dodatek wzmacnia te cechy kultury polskiego życia, które prowadzą nas donikąd.”

Krytyka programu 500+ posłużyła jednocześnie do wytknięcia poprzednim ekipom rządzącym ich zaniedbań w zakresie polityki socjalnej:

“500+ dla większości rodzin, które są beneficjentami programu, jest stworzeniem szansy życiowej, której nikt wcześniej im nie stworzył. Poprzednicy mieli świetną okazję, by zrobić lepsze 500+”.

Kolejne pytanie w tym temacie dotyczyło świadomej ucieczki od wolności jako bezpośredniej konsekwencji 500+. Tutaj padła bardzo ważna odpowiedź:

“Dla demokratów, jeżeli ludzie uciekają od wolności, to powinno być wyzwaniem, a nie usprawiedliwieniem. Jeżeli ludzie uciekają od wolności – jest to wina nasza”.

Jedno z kolejnych pytań dotyczyło braku skuteczności opozycji w demontowaniu propagandowego przekazu strony rządowej. Z ogromną szczerością nasz gość wyznał , że sam doświadczył tego problemu:

“Przez wiele lat bylem intelektualnie i moralnie bezbronny wobec tupetu i bezczelności”.

Obrona przed propagandową agresją i oszczerstwami jest problemem dla ludzi bazujących na prawdzie:
“Człowiek uczciwy, z jakimiś normami, ma bardzo duży kłopot, jak sobie poradzić z czymś takim”.

Problem potęguje świadomość, że spora grupa wyborców przyjmuje za prawdziwe najbardziej absurdalne teorie, np. te dotyczące katastrofy smoleńskiej. Na szczęście “zawsze przychodzi ten moment, ze to wszystko wybucha”.

Wiele innych pytań padło, wiele kwestii było szczegółowo dyskutowanych, niestety ze względu na ograniczenia czasowe nie wszystkim udało się zadać pytania, gdyż część oficjalna spotkania dobiegła końca.

Po godzinnej przerwie rozpoczęła się druga część spotkania, przeznaczona dla członków i sympatyków KOD UK oraz osób zainteresowanych jego działalnością. W nieco mniejszym gronie powróciliśmy do poprzednich tematów. Prowadzone dyskusje były przeplatane anegdotami z życia opozycjonisty i polityka, którymi Andrzej Celiński chętnie się dzielił.

Pomimo powagi poruszanych tematów oraz różnicy zdań w niektórych kwestiach, całe spotkanie przebiegło w otwartej i przyjaznej atmosferze. Z wielkim żalem po ponad pięciu godzinach pożegnaliśmy naszego gościa.

Nie będzie przesadą stwierdzenie, że dla osób obecnych na tym spotkaniu było to bardzo ważne, pozytywne i pouczające doświadczenie.

Spotkanie z Andrzejem Celińskim to pierwsze z planowanych przez KOD UK otwartych spotkań dyskusyjnych dla Polonii w Wielkiej Brytanii.

W tym miejscu należą się ogromne podziękowania: dla naszego szanownego gościa Andrzeja Celińskiego za poświęcenie nam swojego czasu, dla zarządu KOD UK za wysiłek włożony w organizację spotkania, oraz dla wszystkich przybyłych, którzy niedzielne popołudnie spędzili z nami dyskutując o Polsce.

Małgorzata Hallewell

1 Comment on "Spotkanie z Andrzejem Celińskim"

  1. bardzo dobry artykul, dziekuje!

Leave a Reply