Ryszard Kaczorowski – ostatni taki prezydent

Rzadko się o tym mówi, ale w wypadku lotniczym nad Smoleńskiem w 2010 roku straciliśmy nie jednego, a dwóch prezydentów: urzędującego Lecha Kaczyńskiego oraz byłego prezydenta na uchodźstwie, Ryszarda Kaczorowskiego. Ponieważ ten ostatni ma ogromne znaczenie dla naszego narodu, a jednak jest często pomijany przy okazji obchodów 10. kwietnia, chcielibyśmy przypomnieć jego życiorys i dorobek na rzecz Polonii odrzucającej powojenne zwierzchnictwo Związku Radzieckiego nad Polską. Przez cale życie Kaczorowski był przykładnym patriotą i znacząco przyczynił się do budowy tożsamości narodowej wśród młodszych pokoleń poza granicami kraju.

Młodość i wojna

Ryszard Kaczorowski pochodził ze szlacheckiej rodziny. Urodził się 26. listopada 1919 roku i był młodszym synem Wacława Kaczorowskiego i Jadwigi z Sawickich. Wychował się w Białymstoku, gdzie ukończył szkołę handlową, a także od najmłodszych lat należał do harcerstwa. Po zajęciu miasta przez Armię Czerwoną tworzył Szare Szeregi, gdzie pełnił funkcję komendanta okręgu białostockiego. Był łącznikiem między Szarymi Szeregami a Komendantem Związku Walki Zbrojnej. Po aresztowaniu w lipcu 1940 przez NKWD, po dwudniowym procesie 1. lutego 1941 został skazany przez Sowietów na karę śmierci, zaś po stu dniach pobytu w celi śmierci, 10. maja sąd ZSRR zamienił wyrok na dziesięć lat łagrów. Wywieziony na Kołymę na Syberii, odzyskał wolność po podpisaniu układu Sikorski-Majski. W marcu 1942 wstąpił do Armii Polskiej w ZSRR, formowanej przez generała Andersa, z którą przeszedł szlak bojowy 2. Korpusu, walcząc m.in. pod Monte Cassino.

Warto wspomnieć, że Polski rząd miał do dyspozycji wyjątkowy mechanizm formowania się i sprawowania władzy poza granicami kraju. Gdy w Rumunii w 1939 roku, istniejący rząd został internowany, pełnoprawnie utworzono rząd zastępczy w Paryżu, który po przeniesieniu się do Londynu z przegranej Francji, działał niekwestionowanie aż do końca wojny. Po tym, jak w 1943 roku Niemcy odkryli ciała tysięcy polskich oficerów zamordowanych w Katyniu, a polski rząd w Londynie poprosił Czerwony Krzyż o dochodzenie w tej sprawie, Stalin zerwał z nim stosunki dyplomatyczne. Dopiero gdy w 1945 Zachód uznał komunistyczny rząd, narzucony Polsce przez Związek Radziecki, wiadomo było, że rząd na uchodźstwie będzie mieć wymiar drugorzędny, by nie rzec symboliczny.

 

Ryszard_Kaczorowski_Karolina_Kaczorowska_Senat_2008

Po 1945

Sprzeciw Rządu RP w Londynie wobec radzieckiej dominacji nie był mile widziany w Wielkiej Brytanii, dążącej do kompromisu z Sowietami, jednak o powrocie emigrantów do kraju nie mogło być mowy. I tak po roku 1945 polskie władze na uchodźstwie dbały o interesy rodaków na Wyspach Brytyjskich, jednocześnie wciąż podejmując wysiłki dyplomatyczne dla poparcia postulatów pełnej niezależności i demokracji dla Polski.

Sam Kaczorowski po wojnie pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii, gdzie ukończył Szkołę Handlu Zagranicznego i angażował się w działalność wielu instytucji polonijnych – był naczelnikiem harcerzy w latach 1955–1967, a następnie przewodniczącym Związku Harcerstwa Polskiego na uchodźstwie w latach 1967–1988, jednocześnie pracując zawodowo. Pełnił też funkcję komendanta reprezentacji polskiej na Międzynarodowym Jubileuszowym Jamboree 1957 oraz komendanta Światowego Zlotu Harcerstwa na Monte Cassino w 1969 i w Belgii w 1982. Działał aktywnie na forum Rady Narodowej (emigracyjnego parlamentu): w lutym 1986 w rządzie na emigracji Kazimierza Sabbata został mianowany ministrem bez teki, a w maju, w nowym rządzie premiera Edwarda Szczepanika, ministrem do spraw krajowych.. W styczniu 1988 Prezydent RP, Kazimierz Sabbat, na podstawie Konstytucji RP z 23. kwietnia 1935, wyznaczył go na „następcę Prezydenta Rzeczypospolitej na wypadek opróżnienia się urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości”.

Ryszard Kaczorowski

Ryszard Kaczorowski

Przełomowy rok 1990: historyczne przekazanie władzy

19 lipca 1989, po nagłej śmierci Kazimierza Sabbata, Kaczorowski objął urząd Prezydenta RP na Uchodźstwie. Pomimo zachodzenia stopniowych przemian w Polsce, zdecydował się nie ustępować na rzecz gen. Jaruzelskiego, a dopiero 20. grudnia 1990 zakończył działanie swojego urzędu oraz rządu na emigracji i cztery dni później przekazał na Zamku Królewskim w Warszawie insygnia prezydenckie II Rzeczypospolitej, wśród nich insygnia Orderu Orła Białego i Orderu Odrodzenia Polski wybranemu w wyborach powszechnych prezydentowi Lechowi Wałęsie

Okres po 1990

Ryszard Kaczorowski nadal mieszkał w Londynie, jednak często przebywał w Polsce, gdzie uczestniczył i patronował wielu wydarzeniom. Był między innymi przewodniczącym Rady Dziedzictwa Archiwalnego w Warszawie, sekretarzem honorowym Funduszu Pomocy Krajowej, członkiem Głównej Kwatery Harcerzy Związku Harcerstwa Polskiego poza granicami Kraju w Londynie, członkiem Rady Programowej Towarzystwa Naukowego im. Stanisława ze Skarbimierza, patronem Fundacji Ochrony Zabytków Militarnych w Londynie, a także honorowym członkiem Polish American Youth w Chicago.

W 2004 został mianowany przez królową Elżbietę II honorowym kawalerem I klasy (Rycerzem Krzyża Wielkiego) brytyjskiego Orderu św. Michała i św. Jerzego za wybitne zasługi dla Polonii brytyjskiej. Przez Jana Pawła II odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Piusa IX. Był też odznaczony między innymi Krzyżem Pamiątkowym Monte Cassino, Krzyżem Więźnia Politycznego, Krzyżem Franciszkańskim oraz Krzyżem Armii Krajowej i Odznaką Honorową „Bene Merito”. Był doktorem honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego (1991), Akademii Medycznej w Białymstoku (1992), Uniwersytetu w Białymstoku (1998), Uniwersytetu Opolskiego (1998) i Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego (2008), a także honorowym prezydentem Wyższej Szkoły Menedżerskiej w Legnicy oraz wielkim protektorem Akademii Polonijnej w Częstochowie i honorowym protektorem Marszu Szlakiem I Kompanii Kadrowej.

1280px-Trumna_Ryszarda_Kaczorowskiego_2

Ryszard Kaczorowski zginął w wieku 91 lat, 10. kwietnia 2010 roku w wypadku samolotu prezydenckiego nad Smoleńskiem, w drodze na uroczystości związane z obchodami 70. rocznicy zbrodni katyńskiej. Jest honorowym obywatelem wielu miast, jego nazwisko nadano drużynie harcerskiej, wielu ulicom, rondom, placom i szkołom, odsłonięto także poświęcone jego pamięci tablice i pomniki. Dla Polonii, zwłaszcza brytyjskiej, pozostaje symbolem wierności idei demokratycznej wolnej Polski.

Joanna Gos

Krzysztof Osiewalski

 

Źródła:

Encyklopedia PWN

Związek Harcerstwa Polskiego poza granicami Kraju

Wikipedia

The Guardian

Newsweek

The Telegraph

Be the first to comment on "Ryszard Kaczorowski – ostatni taki prezydent"

Leave a Reply